image1 image2 image3

Św. Bernard z Clairvaux OCist, opat i doktor Kościoła (1090 - 1153)

 

 Św. Bernard z Clairvaux OCist, opat i doktor Kościoła (1090 - 1153)

  

 

 

    Zakon Cystersów (skrót OCist), do którego wstąpił w roku 1113 Bernard z Clairvaux – to  katolicki zakon monastyczny, reformowany, posługujący się regułą benedyktyńską, założony w 1098 r. przez św. Roberta z Molesme.  Wskutek sporu, (założyciel cystersów był zwolennikiem stylu eremicko-ascetycznego) św. Robert wraz z dwudziestoma mnichami odszedł z benedyktyńskiego klasztoru w Molesme i osiadł w Cîteaux we Francji. Nowe zgromadzenie powracało do ewangelicznej prostoty i praktyki ubóstwa; według tej reguły cysters miał być pokutnikiem, który odsuwa się od świata doczesnego, żyje w samotności i ciszy; z czasem reguła cystersów była kilkakrotnie łagodzona

   Mnisi prowadzili własne gospodarstwa i uprawiali ziemię. Opactwa i klasztory  cysterskie stawały się w średniowiecznej Europie ważnymi ośrodkami  medycyny, kultury, nauki, wprowadzającymi postęp w rzemiośle i rolnictwie.  Zakon wydał około 850 świętych i błogosławionych. Z jego szeregów pochodziło ponad stu biskupów.

  Bernard urodził się w rycerskim rodzie pod Dijon (Francja) w 1090 r. Jego ojciec, należał do miejscowej arystokracji i, jako wasal księcia Burgundii, marzył dla syna o karierze dworskiej.  Kiedy Bernard miał 17 lat, umarła mu matka. Zwrócił się wówczas do Maryi, by mu zastąpiła matkę ziemską. Będzie to jeden z rysów charakterystycznych jego ducha: tkliwe nabożeństwo do Bożej Matki.
Mając 22 lata wstąpił do surowego opactwa cystersów w Citeaux, pociągając za sobą trzydziestu towarzyszy młodości. Niedługo potem również jego ojciec wstąpił do tego opactwa.
     Nadmierne pokuty, jakie Bernard zaczął sobie zadawać, tak dalece zrujnowały jego organizm, że był już bliski śmierci. Kiedy tylko poczuł się nieco lepiej, wraz z 12 towarzyszami został wysłany przez św. Stefana, opata Citeaux, do założenia nowego zgromadzenia, któremu Bernard nadał nazwę Jasna Dolina (Clara Vallis – Clairvaux). Jako pierwszy opat tegoż klasztoru, mając 25 lat, otrzymał święcenia kapłańskie i przez 38 lat był  jego przełożonym. W ciągu swojego bogatego życia założył  około trzystu fundacji, w tym także cysterską fundację w Jędrzejowie (1149 r.).  ( Liczne klasztory cysterskie w Polsce - ok. 30 - działały do rozbiorów; na przełomie XVIII i XIX wieku nastąpiła ich kasata we wszystkich trzech zaborach. Obecnie nadal czynne są opactwa w Krakowie Mogile w Jędrzejowie, Szczyrzycu, Wąchocku, oraz parafie w Oliwie, Henrykowie i Sulejowie prowadzone przez cystersów).

     Św. Bernard był postacią charyzmatyczną, barwną i wszechstronną: bronił papieża Innocentego II,  położył kres schizmie Anakleta w Rzymie, wystąpił przeciwko tezom Abelarda, znanego dialektyka, intelektualizującego prawdy wiary i skłonił go do pojednania się z Kościołem; występował w obronie żydów, walczył z herezją katarów.  Bernard stał się słynny dzięki przypisywanym mu cudom, talentowi oratorskiemu, wiedzy filozoficznej, silnej osobowości i duchowości. Był doradcą książąt, biskupów i papieży. Gdy jeden z jego uczniów został papieżem (Eugeniusz III) skierował do niego  - jako ojciec duchowy -  tekst zawierający wskazówki: jak być dobrym papieżem. Ukazał w nim głęboką tajemnicę Kościoła i tajemnicę Chrystusa. 
     W swoich licznych pismach i kazaniach zawarł uniwersalne dla każdego chrześcijanina wskazania, że wiara to przede wszystkim osobiste, intymne spotkanie z Jezusem, to doświadczenie Jego bliskości, Jego przyjaźni, Jego miłości.

Bernard, jako teolog czerpał z teologii św. Augustyna i ojców greckich. Głosił, że najważniejszym elementem tworzącym obraz Boży w człowieku jest  wolność – wolność od konieczności, oraz wolność od przymusu. Obraz ten zachowuje w sobie także człowiek w stanie grzechu, gdyż także on, choć w sposób ograniczony i osłabiony, poprzez wolę zjednoczoną z rozumem aż do końca życia posiada zdolność wyboru.  Najbardziej znane dzieła Bernarda to Komentarz do Pieśni nad Pieśniami; pisał także dzieła o charakterze apologetycznym i dogmatycznym. Na drodze poznawania Boga pierwszeństwo dawał  miłości, jako tej która pozwala objąć prawdy niepoznawalne rozumem. 

       Bernard wyróżniał się także szczególnym nabożeństwem do Matki Bożej. W jednym z jego pięknych kazań poświęconych Matce Bożej głosił: „W niebezpieczeństwach, w niedostatkach, w niepewnościach myśl o Maryi, wzywaj Maryję. Niech Ona nie schodzi z twoich warg, nie opuszcza nigdy twego serca; i aby otrzymać pomoc Jej modlitwy, nie zapominaj nigdy o przykładzie Jej życia. Jeśli idziesz za Nią, nie zboczysz, jeśli modlisz się do Niej nie możesz rozpaczać; jeśli myślisz o Niej, nie pomylisz się. Jeśli Ona cię wspiera, nie upadniesz; jeśli Ona się tobą opiekuje, nie masz się czego obawiać; jeśli Ona cię prowadzi, nie zmęczysz się; jeśli Ona ci sprzyja, dojdziesz do celu.”

     Św. Bernard zmarł 20 sierpnia 1153 r.  Do chwały świętych wyniósł go papież Aleksander III w 1174 r. a papież Pius VIII w roku 1830 ogłosił go Doktorem Kościoła. Jest czczony jako patron cystersów, Burgundii, Ligurii, Genui, Pelplina, a także pszczelarzy, wzywany jako opiekun podczas klęsk żywiołowych, sztormów oraz w godzinie śmierci.

Oprac. Emilia Mendel

 

CZĘSTO CZYTANE

Statystyka

Użytkowników:
2
Artykułów:
173
Odsłon artykułów:
75571
2017  Tygodnik Salwatorski   ©